Reklama

Biały Kruk 1

Miasto dba o sakralne zabytki

2018-05-17 07:15

Agnieszka Bugała

Agnieszka Bugała

Dokładnie 5 995 840 zł, a więc blisko 6 mln zł z budżetu Miejskiego Konserwatora Zabytków w 2018 r. otrzymały 44 organizacje pozarządowe. W Synagodze Pod Białym Bocianem 14 maja odbyło się uroczyste wręczenie umów dotacyjnych na remont wrocławskich zabytków.

Pieniądze zostały przeznaczone m.in. na kolejny etap remontu elewacji kościoła św. Wojciecha, konserwację witraży w kościele ewangelicko-augsburskim, rewaloryzację zabytkowych pomieszczeń Synagogi pod Białym Bocianem, prace restauracyjno-konserwatorskie przy lożach profesorskich w Auli Leopoldina, kontynuację rozpoczętej w 2016 r. rewitalizacji Fortu Piechoty przy ul. Pełczyńskiej, konserwację i remont wnętrza tramwaju Baba Jaga z 1925 r. oraz wiele innych zadań.

Udzielanie dotacji na prowadzenie prac konserwatorskich, prac restauratorskich i robót budowlanych przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków, zgodnie z zasadami przyjętymi przez Radę Miejską Wrocławia należy do zadań statutowych Miejskiego Konserwatora Zabytków.

Reklama

Podczas spotkania Miejski Konserwator zabytków Agata Chmielowska przedstawiła również prace, które zostały wykonane w 2017 r.

- Dzięki temu, że Miasto od lat konsekwentnie przeznacza środki na ochronę i konserwację zabytków, przez kilkanaście lat udało się wykonać wiele prac zarówno w monumentalnych obiektach sakralnych, jak i w kamienicach czy w nietypowych obiektach, takich jak barki czy tramwaje. Wspieramy finansowo te działania, ponieważ zabytki to duma i siła Wrocławia, dziedzictwo, które chcemy przekazać następnym pokoleniom w dobrym stanie – mówił wiceprezydent Wrocławia Adam Grehl.

Na liście 44. beneficjentów Miejskiego Konserwatora Zabytków znalazły się wrocławskie świątynie. Łącznie na prace budowlane, naprawcze, rekonstrukcyjne i renowacyjne w kościołach i zgromadzeniach zakonnych znajdujących się na terenie miasta przyznano 3 610 00 zł.

Pełen wykaz organizacji pozarządowych i zadań z oferty, które otrzymały dofinasowanie z budżetu Miejskiego Konserwatora Zabytków w 2018 r. wraz z przyznaną dotacją:

1.
DIECEZJA WROCŁAWSKO-GDAŃSKA OBRZĄDKU GRECKOKATOLICKIEGO Renowacja oszkleń okien kościoła p.w. św. Wincentego i Jakuba we Wrocławiu -250.000 zł

2.
DIECEZJA WROCŁAWSKO-GDAŃSKA OBRZĄDKU GRECKOKATOLICKIEGO
Konserwacja gotyckiej polichromii na ścianach i sklepieniu ostrołukowej niszy w zakrystii kościoła p.w. św. Wincentego i Jakuba we Wrocławiu -24.000 zł

3.
DIECEZJA WROCŁAWSKA KOŚCIOŁA POLSKOKATOLICKIEGO


Prace konserwatorskie przy elewacjach korpusu kościoła p.w. św. Marii Magdaleny we Wrocławiu -350.000 zł

4.
FUNDACJA OTWARTEGO MUZEUM TECHNIKI
Konserwacja i rewaloryzacja Holownika Parowego Nadbor 2018 -120.000 zł

5.
PARAFIA EWANGELICKO-AUGSBURSKA OPATRZNOŚCI BOŻEJ WE WROCŁAWIU
Konserwacja zabytkowego ogrodzenia Parafii Kościoła Opatrzności Bożej we Wrocławiu – 40.000 zł

6.
KLASZTOR OJCÓW DOMINIKANÓW
Remont elewacji kościoła św. Wojciecha we Wrocławiu, etap 3, remont fragmentu elewacji transeptu kościoła nad kaplicą św. Józefa, remont dachu i elewacji św. Józefa - 410 000 zł

7.
FUNDACJA DLA UNIWERSYTETU WROCŁAWSKIEGO
PRACE RESTAURACYJNO-KONSERWATORSKIE PRZY LOŻACH PROFESORSKICH W CZEŚCI AUDYTORYJNEJ AULI LEOPOLDINA UNIWERSYTETU WROCŁAWSKIEGO -800.000 zł

8.
RZYMSKO-KATOLICKA PARAFIA P.W. NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY NA PIASKU
Kompleksowe prace konserwatorskie kościoła p.w. Najświętszej Maryi Panny na Piasku we Wrocławiu - elewacja północna kontynuacja – 400.000 zł

11.
PARAFIA RZYMSKO-KATOLICKA P.W. ŚW. ELŻBIETY WE WROCŁAWIU
PRACE KONSERWATORSKIE PRZY EPITAFIUM J.F.HADAMERA ORAZ JEGO ŻONY I EPITAFIUM JEREMIASZA KATZLERA-ZABYTKI ZE WSCHODNIEJ ŚCIANY KRUCHTY POD WIEŻĄ KOŚCIOŁA P.W. ŚW. ELŻBIETY WE WROCŁAWIU- 90.000 zł

14.
ZGROMADZENIE SIÓSTR URSZULANEK UNII RZYMSKIEJ
Wykonanie poziomej i pionowej izolacji elewacji, ścian C i D w wirydarzu budynku Zgromadzenia Sióstr Urszulanek Unii Rzymskiej we Wrocławiu -240.000 zł

15.
KLUB SYMPATYKÓW TRANSPORTU MIEJSKIEGO
Działania w zakresie ochrony dóbr kultury i dziedzictwa narodowego we Wrocławiu. Restauracja zabytkowego wagonu tramwajowego Konstal 102 Na- VIII etap (ostatni)- 120 000 zł

16.
RZYMSKOKATOLICKA PARAFIA P.W. ŚW. HENRYKA
Rewitalizacja kościoła p.w. św. Henryka we Wrocławiu poprzez kontynuację prac konserwatorsko- restauratorskie na elewacji zachodniej- ETAP II -230.000 zł

17.
PARAFIA KATEDRALNA POD WEZWANIEM ŚWIĘTEGO JANA CHRZCICIELA WE WROCŁAWIU
Prace konserwatorskie i restauratorskie północnego fragmentu elewacji prezbiterium Kolegiaty p.w. Św. Krzyża we Wrocławiu -400.000 zł

18.
DOM ZAKONNY WE WROCŁAWIU KONGREGACJI SIÓSTR MIŁOSIERDZIA ŚW. KAROLA BOROMEUSZA W TRZEBNICY
Renowacja i wymiana stolarki okiennej i drzwiowej w Domu Świętej Anny- etap II 50 000 zł

19.
RZYMSKOKATOLICKA PARAFIA P.W. ŚW. KAROLA BOROMEUSZA WE WROCŁAWIU
Rewitalizacja kościoła p.w. św. Karola Boromeusza w zakresie prac konserwatorsko- restauracyjnych na elewacji północnej oraz dwóch rozet- zakończenie prac -240.000 zł

20.
ZGROMADZENIE SIÓSTR MATKI BOŻEJ MIŁOSIERDZIA
Remont elewacji budynku nr 3A "Josefhaus" w zakresie elewacji północno- wschodniej (część elewacji) -150.000 zł

21.
RZYMSKO-KATOLICKA PARAFIA P.W. NAJŚWIĘTSZEGO IMIENIA JEZUS
Konserwacja Kaplicy św. Franciszka Ksawerego część trzecia w Kościele Uniwersyteckim -200.000 zł

22.
"TOWARZYSTWO MIŁOŚNIKÓW WROCŁAWIA"
Prace konserwatorskie i remontowe wnętrza tramwaju Baba- Jaga z 1925 r. -150.000 zł

24.
"FUNDACJA BENTE KAHAN"
Odtworzenie zabytkowej przestrzeni wejściowej w zespole zabytkowych pomieszczeń Synagogi pod Białym Bocianem w kompleksie Włodkowica 5-7-9 -100.000 zł

25.
FUNDACJA INICJATYW SPOŁECZNYCH I KULTURALNYCH "JEDYNKA"
Kontynuacja rozpoczętej w 2016 roku rewitalizacji Fortu Piechoty Nr 9 we Wrocławiu przy ul. Pełczyńskiej 33 jako zachowanie oraz przywrócenie do stanu świetności substancji zabytkowej miasta poprzez działania konserwatorskie i renowacyjne -100.000 zł

26.
METROPOLITALNE WYŻSZE SEMINARIUM DUCHOWNE WE WROCŁAWIU
REMONT STOLARKI OKIENNEJ - ETAP 6 -100 000 zł

27.
ARCHIDIECEZJA WROCŁAWSKA UL. KATEDRALNA 8
DOKOŃCZENIE REMONTU KONSERWATORSKIEGO ELEWACJI KAMIENICY ORAZ NAPRAWA KONSTRUKCJI BUDYNKU - ETAP 3 -200 000 zł

28.
PARAFIA KATEDRALNA POD WEZWANIEM ŚWIĘTEGO JANA CHRZCICIELA WE WROCŁAWIU PRACE ADAPTACYJNO-KONSERWATORSKIE W KRYPCIE POŁUDNIOWO-WSCHODNIEJ KATEDRY ŚW. JANA CHRZCICIELA WE WROCŁAWIU -50 000 zł

29.
DIECEZJA WROCŁAWSKA KOŚCIOŁA POLSKOKATOLICKIEGO PRACE KONSERWATORSKIE 4 EPITAFIÓW NA ELEWACJACH KOŚCIOŁA MARII MAGDALENY WE WROCŁAWIU -50.000 zł

30.
DIECEZJA WROCŁAWSKA KOŚCIOŁA POLSKOKATOLICKIEGO
Prace konserwatorskie i restauratorskie przy epitafium Octaviusa Pestaluzziego w kościele p.w. Marii Magdaleny we Wrocławiu - rekonstrukcja zniszczonych alabastrowych rzeźb -76 200 zł

31.
"FUNDACJA BENTE KAHAN"
Rewaloryzacja zespołu zabytkowych pomieszczeń Synagogi pod Białym Bocianem w ramach Programu Ścieżek Kulturowych Czterech Świątyń we Wrocławiu w kompleksie Włodkowica 5-7-9 -115 640 zł

32.
PARAFIA RZYMSKOKATOLICKA P.W. ŚW. ANNY
Ratunkowy remont elewacji kościoła p.w. Św. Anny (XIV w.) etap III -200 000 zł

33.
PARAFIA RZYMSKOKATOLICKA P.W. ŚW. MAURYCEGO
Prace konserwatorskie i restauratorskie przy pomniku św. Jana Nepomucena oraz ogrodzeniu pomnika Matki Bożej z Dzieciątkiem i przed kościołem św, Maurycego we Wrocławiu -50 000 zł

35.
PARAFIA RZYMSKOKATOLICKA P.W. ŚW. MICHAŁA ARCHANIOŁA
Remont elewacji kościoła p.w. św. Michała Archanioła we Wrocławiu - wieża strona południowa i wschodnia -100 000 zł

38.
PARAFIA EWANGELICKO- AUGSBURSKA ŚW. KRZYSZTOFA, KOŚCIÓŁ ŚW. KRZYSZTOFA Z XIV W.
RENOWACJA ZABYTKOWYCH OKIEN I WITRAŻY - ETAP IV -90.000 zł

40.
PARAFIA RZYMSKOKATOLICKA P.W. ŚW. STANISŁAWA, DOROTY I WACŁAWA Konserwacja epitafium Ernesta Wilhelma von Menzelsberg wraz z otaczającą go dekoracją malarską -70 000 zł

42.
PARAFIA RZYMSKOKATOLICKA P.W. ŚW. STANISŁAWA, DOROTY I WACŁAWA
Remont wnętrza kościoła p.w. św. Stanisława, Doroty i Wacława - dokończenie nawy północnej bez kaplicy - kontynuacja prac -200.000 zł

43.
ZGROMADZENIE SIÓSTR URSZULANEK UNII RZYMSKIEJ
Obrazy -30.000 zł

44.
PARAFIA RZYMSKOKATOLICKA P.W. ŚW. MICHAŁA ARCHANIOŁA
Prace konserwatorskie zachodniej elewacji transeptu północnego kościoła p.w. św. Michała Archanioła we Wrocławiu -200.000 zł

Tagi:
zabytki Wrocław

Chrzcielnica wpisana w historię miasta

2018-05-02 09:46

Krystyna Smerd
Edycja świdnicka 18/2018, str. III

Do kolegiaty Najświętszej Maryi Panny Bolesnej i Świętych Aniołów Stróżów w Wałbrzychu powróciła po renowacji przepiękna chrzcielnica z roku 1593, która jest jednym z najstarszych i najcenniejszych renesansowych zabytków miasta. Wybitne dzieło można już oglądać od trzeciej niedzieli wielkanocnej w prezbiterium kolegiaty. Trwającą blisko rok renowację tego dzieła przeprowadziła Firma Konserwatorska „Artis” Doroty i Cezarego Wandrychowskich z Wrocławia

Ryszard Wyszyński

Wykonana w piaskowcu XVI-wieczna chrzcielnica ozdobiona została przez anonimowego artystę sprzed wieków w górnej części czaszy kamiennego kielicha sześcioma płaskorzeźbami – ze scenami z Ewangelii św. Marka i św. Mateusza oraz z Pięcioksięgu. Wszystkie odnoszą się do szeroko rozumianej teologii sakramentu chrztu. Pierwsza scena przedstawia Adama i Ewę w raju; druga – Noego i jego arkę; trzecia – Mojżesza na pustyni z laską, kiedy uderzeniem w skałę sprawił, że wypłynęła z niej woda, czwarta – centralna – przywołuje – chrzest Pana Jezusa w Jordanie, piąta przedstawia Go przyjmującego i błogosławiącego dzieci – z historii o tym, jak matki przynosiły do nauczającego Jezusa swoje dzieci, by je pobłogosławił, a On wówczas mówił do oburzających się na to Jego uczniów, że kobiety przeszkadzają Jezusowi: „Pozwólcie dzieciom przyjść do mnie”; szósta przedstawia scenę ukrzyżowania, w której Jezus ma przebity bok, z wypływającą z niego krwią i wodą, które symbolicznie zbiera do kielicha, by tej Boskiej krwi i wody nie uronić, św. Magdalena. Na narożach czaszy chrzcielnicy pomiędzy opisanymi scenami znajdują się postaci czterech Ewangelistów, a na dole postawy ich symbole: lew, orzeł, wół oraz anioł. Wszystkie te zwierzęce i niebiańskie postaci są uskrzydlone. Także lew i wół, jak to było wówczas przyjęte w sztuce sakralnej. Na trzonie chrzcielnicy pod czaszą są wyryte litery DCZ – od nazwiska zamożnego rodu Czettritzów, władców okolicznych dóbr ziemskich, którzy byli jej fundatorami. W kamieniu został też wyżłobiony liczbami arabskimi rok 1593 jako czas jej powstania, a w podstawie religijny napis, który częściowo się zatarł. Całość została wyrzeźbiona w jednej piaskowcowej bryle. Chrzcielnica jest przykryta wielką cynową pokrywą.

– Nie znamy pochodzenia kamienia, z którego wyrzeźbiono chrzcielnicę, czy był to materiał miejscowy ze Śląska, czy też przywieziono go z daleka, ani warsztatu, z którego pochodzi – mówi kustosz kolegiaty ks. proboszcz Wiesław Rusin. – Pewny jest natomiast jej wysoki artyzm oraz renesansowy styl, na co zwracają uwagę wszyscy konserwatorzy i znawcy sztuki sakralnej, którzy zajmowali się naszą chrzcielnicą i nie kryją zachwytu nad nią jako dziełem sztuki o bardzo wysokim artystycznym poziomie – dodaje. – W Wałbrzychu renesansowe zabytki sakralne są rzadkością, dlatego będziemy to podkreślać i tym się chlubić – zauważa proboszcz parafii. Kto zapamiętał to, jak wyglądała chrzcielnica z wałbrzyskiej kolegiaty przed renowacją, będzie ogromnie zaskoczony rezultatem prac konserwatorskich, które nie tylko zabezpieczyły stare płaskorzeźby przed postępującą degradacją spowodowaną wietrzeniem kamiennego materiału, ale też wydobyły dzięki tym zabiegom oraz zastosowanej dyskretnie złotej malaturze jej niesamowite piękno.

Prace konserwatorskie XVI-wiecznej wałbrzyskiej chrzcielnicy zostały dofinansowane ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Wojewódzkiego Konserwatora Sztuki oraz Marszałka Województwa Dolnośląskiego.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Moje pismo Tęcza - 5/6 2018

Święto Chrystusa Najwyższego i Wiecznego Kapłana

2012-11-26 14:44

aw / Warszawa/KAI


Święto Jezusa Chrystusa, Najwyższego i Wiecznego Kapłana obchodzone jest w Polsce od 2013 r. Ma ono przyczynić do świętości życia duchowieństwa oraz być inspiracją do modlitwy o nowe, święte i liczne powołania kapłańskie.

Papież Benedykt XVI zaproponował, żeby do kalendarza liturgicznego wprowadzić nowe święto ku czci Jezusa Chrystusa Najwyższego i Wiecznego Kapłana. Jest to odpowiedź Ojca Świętego na postulaty zgłaszane przez różne episkopaty, ale przede wszystkim środowiska zakonne dla upamiętnienia Roku Kapłańskiego, który był obchodzony od 19 czerwca 2009 do 11 czerwca 2010 r. Jest to odpowiedź papieża na potrzebę obchodzenia takiego święta. (Do tej pory w Mszale Rzymskim jest tylko Msza wotywna, którą często kapłani sprawują z okazji pierwszego czwartku miesiąca, gdy w sposób szczególny modlimy się o powołania kapłańskie i dziękujemy Chrystusowi za ustanowienie sakramentu Eucharystii i kapłaństwa).

Benedykt XVI wyznaczył dzień na takie święto - czwartek po niedzieli Zesłania Ducha Świętego, czyli tydzień przed uroczystością najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa, zwaną Bożym Ciałem. Nowością jest propozycja Ojca Świętego, żeby święto to było fakultatywne, dowolne, i by episkopaty same decydowały, czy takie święto jest w danym kraju potrzebne, czy też nie widzą potrzeby wprowadzenia go do kalendarza i chcą pozostać przy dotychczasowej ilości dni chrystologicznych. Warto przypomnieć, że określenia "święto", świadczy o randze dnia liturgicznego. W kalendarzu liturgicznym najwyższe rangą są uroczystości, zaś dzień, określony jako święto jest niższy rangą i wierni nie są zobowiązani do udziału we Mszy św. Nie byłby to więc dzień wolny i biskupi nie będą się domagać kolejnego dnia wolnego od pracy.

To nowe święto wpisuje się w cykl uroczystości i świąt, szczególnych dni, obchodzonych po zakończeniu cyklu paschalnego. Radość wielkanocna ze Zmartwychwstania Chrystusa i Jego zwycięstwa trwa pięćdziesiąt dni, kończy go uroczysty 50. dzień - Zesłanie Ducha Świętego - który pieczętuje świąteczny okres obchodów liturgicznych. I dopiero po zakończeniu tego okresu w określone dni, mające rangę uroczystości czy święta, powraca się do pewnych tajemnic wiary, które zaistniały w Wydarzeniu Wielkanocnym. Wówczas nie było możliwości świętowania konkretnej tajemnicy, konkretnego aspektu wiary, ponieważ Triduum Paschalne i Wielkanoc zawiera jak w pigułce całą naszą wiarę, to, co jest najważniejsze, więc godzina po godzinie objawiają się kolejne tajemnice, które rozważamy i przeżywamy.

W Wieczerniku w Wielki Czwartek wieczorem świętujemy ustanowienie sakramentu Eucharystii, ale zaraz się zaczyna świętowanie Męki Pańskiej, bo przecież Msza Wielkiego Czwartku zaczyna Triduum Męki Chrystusa. Nie ma czasu na uroczyste obchody ku czci Eucharystii. Dlatego została ustanowiona specjalna uroczystość - Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa, by ten sakrament uczcić. W Wielki Piątek Jezus kona na krzyżu, następuje moment przebicia Jego Serca. Nie ma w liturgii wielkopiątkowej miejsca na rozbudowanie wątku uczczenia miłości Boga, objawionej w przebitym Sercu Jezusa - stąd oddzielna uroczystość - Najświętszego Serca Pana Jezusa - także po zakończeniu cyklu uroczystości paschalnych.

I ta propozycja - święto Jezusa Chrystusa Najwyższego i Wiecznego Kapłana - wpisuje się w ten ciąg. Jezus w Wieczerniku ustanawia sakrament kapłaństwa. Sam objawia się poprzez całe Misterium Paschalne i to, czego dokonuje - że On jest najwyższym Kapłanem, On składa ofiarę, tak naprawdę jedyną skuteczną - za grzechy świata. W Wielki Czwartek, podczas Mszy Wieczerzy Pańskiej, gdy wspólnota wiernych zgromadzi się w danej parafii, nie bardzo jest miejsce dla uczczenia kapłaństwa Chrystusa, w które wpisane jest kapłaństwo ludzi, przyjmujących sakrament święceń, by przez nich Pan Jezus Swoje kapłaństwo wykonywał. Stąd potrzeba pogłębienia tej tajemnicy i wprowadzenia odrębnego święta.

Wielkanoc przynosi tyle tematów, że one się nie "mieszczą" w tych dniach. Wszystkie te tematy są świętowane, ale szybko następują kolejne tajemnice. Gdyby chciało się później adorować jeden aspekt - uczcić go, dziękować Bogu - zachodzi potrzeba ustanowienia oddzielnego święta w ciągu roku.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Prymas Polski: parafia nie jest i nie może być gettem

2018-05-25 12:48

bgk / Murowana Goślina (KAI)

„Parafia nie jest miejscem zamkniętym. Nie jest i nie może być nigdy grupą zadowolonych z siebie ludzi, którzy odgradzają się od innych. Nie jest i nie może być gettem” – mówił w Murowanej Goślinie Prymas Polski abp Wojciech Polak.

Metropolita gnieźnieński przypomniał, że misja parafii jest niesienie światu nadziei i Bożego zbawienia – bycie znakiem miłości Boga.

„To prawda, że jest to postawa, która wiele kosztuje. To prawda, że często przeraża nas nieunikniona konfrontacja ze światem. Ale i ja za papieżem Franciszkiem pragnąłbym wam z głębi serca powtórzyć, że rzeczywistość niekiedy mroczna, naznaczona przez zło, może się zmienić, jeśli my pierwsi wniesiemy w nią światło Ewangelii” – mówił abp Polak. Dodał, że tego światła Ewangelii, światła płynącego z parafialnych wspólnot bardzo dziś potrzeba.

„Potrzeba światła, by oświetlało różne trudne sytuacje w naszych rodzinach i wspólnotach. Potrzeba światła, by nas przemieniało i czyniło odpowiedzialnymi wobec innych” – mówił na koniec Prymas Polski.

Przed Mszą św. w sposób szczególny uhonorowany został wspomniany pierwszy proboszcz parafii i budowniczy kościoła ks. kan. Roman Kostecki. Jego imię otrzymała dotychczasowa ulica Kościelna. Parafialny jubileusz był też okazją do mniej oficjalnego świętowania. Po wspólnej modlitwie parafianie zaproszeni zostali na festyn i ognisko. Nie zabrakło też urodzinowego tortu.

Początki parafii pw. Najwyższego Arcykapłana Jezusa Chrystusa sięgają 1990 roku. Wówczas miało miejsce poświęcenie kaplicy, a następnie ustanowienie ośrodka duszpasterskiego pod tym wezwaniem. Parafię erygowano trzy lata później, 15 marca 1993 roku. Leżała wówczas w granicach archidiecezji poznańskiej, a po reformie administracyjnej Kościoła weszła w obręb archidiecezji gnieźnieńskiej.

W 2005 roku ówczesny metropolita gnieźnieński abp Henryk Muszyński dokonał konsekracji nowego kościoła. Pierwszym proboszczem parafii, z misją budowy kościoła, został ks. kan. Roman Kostecki, który służył wspólnocie do śmierci w maju 2009 roku. Od ubiegłego roku wspólnocie duszpasterzuje ks. Piotr Szymkowiak.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Jestem od poczęcia

Reklama

Najczęściej czytane

Wiele stron internetowych, wykorzystuje pliki cookies (ciasteczka). Służą one m.in. do tego, by zagłosować w sondzie. Nowe przepisy zobowiązują nas do poinformowania o tym. Dalsze korzystanie z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będzie oznaczało, że zgadzasz się na ich wykorzystywanie.
Aby dowiedzieć się więcej, przeczytaj o Polityce plików cookies.

Rozumiem